Tavşanlar temiz hayvanlardır. Kendi tüylerini kediler gibi yalayarak bakar, tuvalet için genellikle tek bir köşeyi seçer ve yaşam alanları kirlendiğinde bunu davranışlarıyla belli ederler. Bu nedenle tavşanın yaşadığı bölmenin, yani halk arasında "küre" olarak da anılan kafes ve çevresinin bakımı, sahibinin üzerine düşen en temel sorumluluklardan biridir. Düzenli bir tavşan küre temizliği hem koku sorununu ortadan kaldırır hem de solunum yolu rahatsızlıkları, ayak tabanı yaraları ve idrar yolu enfeksiyonları gibi sık görülen sağlık sorunlarının önüne geçer.
Yeni başlayan biri için temizlik rutini ilk bakışta zahmetli görünebilir. Oysa iş bir sisteme oturduğunda günlük bakım birkaç dakikayı, kapsamlı temizlik ise haftada yarım saati geçmez. Önemli olan sıklığı ve sırayı doğru kurmaktır.
Tavşan bakımında en yaygın hata, her şeyi tek seferde ve seyrek aralıklarla yapmaya çalışmaktır. Küçük ama düzenli müdahaleler, ayda bir yapılan büyük temizlikten çok daha etkilidir. Bakımı üç katmana ayırmak işi hem kolaylaştırır hem de tavşanın alışkanlıklarını bozmaz.
Her gün yapılacak işler kısadır: tuvalet köşesindeki kirli talaş ya da peletin toplanması, ıslanmış saman artıklarının alınması, su kabının boşaltılıp durulanarak taze suyla doldurulması ve yem kabının silinmesi. Tavşanlar günde çok miktarda saman tüketir; bu samanın temiz ve kuru kalması sindirim sağlığı açısından kritiktir. Bir gece kalmış, idrarla temas etmiş samanı tavşanın yemesini beklemeyin, yenisiyle değiştirin.
Yaş sebze verdiyseniz, akşam yenmemiş parçaları mutlaka toplayın. Kızışan sebze hem koku yapar hem de sinek çeker.
Haftada bir kez tabandaki tüm altlık malzemesi boşaltılır, zemin ılık suyla yıkanır ve kurutulur. Bu aşamada kafesin köşelerinde biriken idrar kalıntısına dikkat edin: tavşan idrarı kalsiyum bakımından zengin olduğu için kuruduğunda beyazımsı, sert bir tabaka bırakır. Bu tabakayı çözmek için sirke-su karışımı (bire üç oranında) oldukça etkilidir; birkaç dakika bekletip yumuşak bir fırçayla ovmak yeterli olur.
Tel kısımlar, kapı menteşeleri ve yem kabının bağlantı noktaları da bu temizliğe dâhil edilmelidir. Ahşap saklanma kutusu kullanıyorsanız, ıslanmasını engelleyin; nemli ahşap küf tutar.
Ayda bir, kafesi tamamen boşaltıp güneşte kurumaya bırakmak iyi bir alışkanlıktır. Bu sırada tel aralarında paslanma, kırılmış plastik parça, keskin kenar olup olmadığını inceleyin. Tavşanlar kemirici olduğundan, gevşemiş bir parça kısa sürede yutulabilecek bir riske dönüşür. Aynı kontrolü oyuncaklar ve tünel malzemeleri için de yapın; güvenli oyuncak seçimi konusunda dikkat edilenler tavşanlar için de geçerlidir.
| İşlem | Sıklık |
|---|---|
| Tuvalet köşesinin boşaltılması | Her gün |
| Su ve yem kabının yıkanması | Her gün |
| Samanın tamamen yenilenmesi | 2-3 günde bir |
| Altlığın komple değişimi ve zemin yıkama | Haftada bir |
| Derin temizlik ve güvenlik kontrolü | Ayda bir |
Temizlik sıklığı kadar, kullanılan malzemenin uygunluğu da belirleyicidir. Tavşanlar kokulara son derece duyarlıdır ve solunum sistemleri hassastır; insanlar için "temiz kokan" pek çok ürün onlar için rahatsız edicidir.
Günlük bakımda ılık su çoğu zaman yeterlidir. İnatçı kirler için beyaz sirke güvenli bir seçimdir; durulandıktan sonra kokusu da kaybolur. Buna karşılık çamaşır suyu, amonyaklı yüzey temizleyicileri, güçlü parfümlü spreyler ve çam esansı içeren ürünler kullanılmamalıdır. Bu maddelerin buharı bile tavşanın burun ve göz mukozasını tahriş edebilir.
Altlık seçiminde de dikkat gerekir: çam ve sedir talaşının işlenmemiş türleri uçucu yağ içerdiği için önerilmez. Kâğıt bazlı altlıklar, sıkıştırılmış saman peleti veya kokusuz kağıt granüller daha uygundur.
Tavşanlar bölgesel hayvanlardır ve alanlarının tamamen değişmesinden hoşlanmazlar. Temizlik boyunca tavşanı güvenli, kapalı bir oyun alanına alın. Kafesi geri toplarken, tuvalet köşesinden bir avuç kullanılmış altlığı yeni malzemenin içine karıştırmak faydalıdır; kendi kokusunu bulan tavşan tuvalet alışkanlığını sürdürür. Her şeyi sıfırlamak, tavşanın rastgele yerlere işemesine yol açabilir.
Altlığı boşaltmak, tavşanın sağlığını izlemek için en iyi fırsattır. Dışkı boyutunun küçülmesi, tanelerin birbirine tüyle bağlanması, günlük idrar miktarında belirgin azalma ya da rengin koyulaşması izlenmesi gereken işaretlerdir. Bu belirtiler sürüyorsa veteriner kontrolü ertelenmemelidir. Tırnak, diş ve kulak bakımı gib