Bir evcil hayvanın sürekli havlaması, elinizi ısırması ya da kabına dokunmaması çoğu zaman "huysuzluk" olarak yorumlanır. Oysa bu davranışların neredeyse tamamı bir mesaj taşır: karşılanmayan bir ihtiyaç, anlaşılmayan bir korku ya da farkında olmadan pekiştirilmiş bir alışkanlık. Bu nedenle köpek kedi davranış sorunu nasıl çözülür sorusunun yanıtı, davranışı bastırmakla değil, arkasındaki nedeni okumakla başlar.
Yeni başlayan bir bakıcı için en zorlayıcı kısım, hayvanın "neden" böyle davrandığını tahmin etmektir. İyi haber şu: yaygın sorunların büyük bölümü birbirine benzer birkaç kaynaktan beslenir ve bu kaynaklar öğrenilebilir. Aşağıda önce nedenleri anlamaya, ardından somut düzeltme yöntemlerine bakacağız.
Bir davranışı değiştirmeye çalışmadan önce, onun hangi koşullarda ortaya çıktığını not almak gerekir. Günün hangi saatinde, hangi kişi ya da sesle, hangi ortamda başlıyor? Bir hafta boyunca tutulan basit bir not defteri, çoğu zaman uzun uzun tahmin yürütmekten daha yararlıdır.
Ani başlayan her davranış değişikliğinde ilk düşünülmesi gereken şey ağrı ya da hastalıktır. Daha önce sakin olan bir kedinin dokunulduğunda tıslaması, uysal bir köpeğin aniden huzursuzlaşması ya da iştahın birkaç gün içinde düşmesi tıbbi bir işaret olabilir. Diş ve diş eti problemleri, kulak enfeksiyonları, eklem ağrıları ve sindirim rahatsızlıkları en sık karşılaşılan sebepler arasındadır.
Kum kabını kullanmayı bırakan bir kedide idrar yolu problemleri, iştahsız bir köpekte ise diş ağrısı ya da mide rahatsızlığı akla gelmelidir. Bu yüzden davranış eğitimine geçmeden önce veteriner kontrolü yapılması, hem hayvan hem de bakıcı için zaman kazandırır. Düzenli aşı ve kontrol takvimini takip etmek, bu tür sürprizleri azaltır.
Aynı konuyu pratik tarafından anlatan bir kaynak: Çimen Kitabı.
Sağlıklı bir hayvanda görülen aşırı havlama, mobilya kemirme, perde tırmalama ya da durmadan ev içinde koşma davranışlarının çok büyük kısmı harcanamamış enerjiden kaynaklanır. Özellikle çalışan bir bakıcıyla uzun saatler yalnız kalan hayvanlar için bu durum belirgindir.
Burada iki tür ihtiyaç vardır: bedensel hareket ve zihinsel uğraş. Sadece yürüyüşe çıkarmak bazen yetmez; koku takibi, saklanmış ödül arama, basit komut çalışmaları gibi zihni yorucu etkinlikler daha hızlı sonuç verir. Doğru seçilmiş, boyutuna uygun ve dayanıklı oyuncaklar da bu boşluğu doldurmakta önemli rol oynar.
Yavruluk döneminde farklı insanlar, sesler ve ortamlarla tanışmamış bir hayvan, ilerleyen yaşlarda tanıdık olmayan her şeye tepki verebilir. Isırma ve tırmalama davranışlarının çoğu saldırganlık değil, kaçamayan bir hayvanın son savunmasıdır. Kuyruk sıkışması, kulakların arkaya yatması, dudak yalama, bakışı kaçırma gibi erken uyarı işaretlerini okumak, ısırmaya varmadan geri çekilmeyi öğretir.
Davranış düzeltmenin temel mantığı basittir: istenmeyen davranışın kazancını ortadan kaldırmak, istenen davranışı ise değerli hale getirmek. Ceza, korkuyu artırdığı için genellikle sorunu derinleştirir ve güven bağını zedeler.
Konunun teknik tarafı Hesap ve Birikiм yazısında ayrıca işlenmiş.
Havlamanın nedenini ayırmak ilk adımdır: dikkat çekme, kapı zili gibi tetikleyicilere tepki, yalnızlık kaygısı ya da sıkılma. Dikkat çekmek için havlayan bir köpeğe ses çıkardığı anda bakmak, konuşmak veya azarlamak bile ödül sayılır. Bu durumda sessiz kalmayı beklemek, hayvan sustuğu anda ilgi göstermek işe yarar.
Tetikleyiciye tepki söz konusuysa, uyaranın şiddetini düşürerek kademeli alıştırma yapılır: ses uzaktan, kısa süreli ve ödülle birlikte verilir, mesafe zamanla azaltılır. Kedilerde gece miyavlaması genellikle gündüz yeterince aktif olmamakla ilişkilidir; akşam saatlerinde oyun seansı eklemek belirgin fark yaratır.
Yavrularda ısırma öğrenme sürecinin parçasıdır; amaç onu tamamen yok etmek değil, hedefini değiştirmektir. El ısırıldığında oyunun anında durması, ardından uygun bir oyuncağın sunulması en sade yöntemdir. Kedilerde ele saldırma alışkanlığı, elle oynatılan oyunlardan doğar; onun yerine oltalı ya da uzun saplı oyuncaklar kullanılmalıdır.
Tırmalama kedilerde bastırılamaz bir ihtiyaçtır. Çözüm engellemek değil, yönlendirmektir: kedinin tercih ettiği yerin yakınına sağlam, uzanınca boyunu alacak yükseklikte bir tırmalama yüzeyi koymak çoğu zaman yeterlidir. Tırnakların düzenli kontrolü de zararı azaltır.
Sağlık sorunu dışlandıktan sonra iştahsızlığın sık nedenleri; sürekli dolu bırakılan mama kabı, sofradan verilen artıklar, stres ve mama değişikliklerinin ani yapılmasıdır. Öğün düzeni kurmak, kabı 15-20 dakika sonra kaldırmak ve ara ödülleri sınırlamak açlık hissini yeniden düzenler. Mama geçişleri ise birkaç gün boyunca eski ve yeni ürünü karıştırarak yapılmalıdır.